Τρίτη, 28 Ιουλίου 2015

Τι είναι και τι δεν είναι το Εναλλακτικό Σχέδιο


Πολύς λόγος γίνεται τις τελευταίες μέρες για το αν υπάρχει, ή όχι, σχέδιο που να μπορεί να οδηγήσει την Ελλάδα συντεταγμένα και με σχετική ασφάλεια εκτός της αποτυχημένης νομισματικής ένωσης που πλέον την πνίγει. Ευρύτατα ακούγεται η άποψη ότι τέτοιο σχέδιο δεν υπάρχει, άρα η μόνη λύση είναι το νέο μνημόνιο, ότι κι αν αυτό σημαίνει για τη χώρα και το λαό της.

Λυπάμαι που θα στενοχωρήσω του καλούς οπαδούς του μονόδρομου, αλλά αναλυτικός σχεδιασμός της εξόδου υπάρχει από καιρό. Η δημόσια κατάθεσή του είναι θέμα πολιτικό και θα γίνει όταν θα το επιλέξει η πλευρά που εδώ και χρόνια επιχειρηματολογεί υπέρ της εξόδου. Περιττό να ειπωθεί ότι η πλευρά αυτή – που βρίσκεται κυρίως μέσα στο Σύριζα – έχει πλήρως δικαιωθεί μετά τα τελευταία γεγονότα και την αποδοχή του τρίτου μνημονίου από την κυβέρνηση. Και η πλευρά αυτή με πρωτοβουλία της θέτει το θέμα σε δημόσια διαβούλευση.

Η δημόσια κατάθεση των προτάσεων για την έξοδο δεν θα γίνει όμως στον χρόνο που θα επιλέξουν τα ΜΜΕ και το λόμπι των ευρωμανών, που πλέον έχουν χάσει κάθε μέτρο στη δημόσια συζήτηση και από τη δαιμονοποίηση πέρασαν στην ασύστολη κατασυκοφάντηση κάθε αναφοράς και προσπάθειας συζήτησης για το εθνικό νόμισμα. Το θέμα της συντεταγμένης εξόδου από την καταστροφική και αποτυχημένη ΟΝΕ έχει πολύ μεγάλη σημασία για να γίνει έρμαιο πολιτικών και επικοινωνιακών παιχνιδιών και βορά των συστημικών ΜΜΕ.  

Αυτό όμως που μπορεί και πρέπει να γίνει, μέσα στον ορυμαγδό υπερβολής, της διαστρέβλωσης και του καθαρού ψεύδους των τελευταίων ημερών, είναι μια σοβαρή συζήτηση για το τι ακριβώς μπορεί και πρέπει να είναι ένα «Σχέδιο Εξόδου». 


Τι είναι το Σχέδιο Εξόδου;

Είναι με έναν τρόπο κατανοητό να νομίζει κανείς ότι μπορεί να υπάρξει λεπτομερής σχεδιασμός του κάθε βήματος που απαιτείται για την έξοδο από την ΟΝΕ, με οικονομετρική αποτίμηση των επιπτώσεων και ίσως με ποσοτική μέτρηση του κόστους και του οφέλους. Δυστυχώς όμως τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει και ούτε μπορεί να υπάρξει. Η Σχέδιο Εξόδου, όπως και κάθε οικονομικό σχέδιο για δύσκολα και σύνθετα ζητήματα, δε μπορεί να είναι σαν μια συνταγή μαγειρικής που θα δίνει τις ακριβείς αναλογίες των συστατικών και οδηγίες εκτέλεσης για σίγουρη επιτυχία. 

Η έξοδος από την ΟΝΕ είναι μια βαθιά δυναμική διαδικασία που θα αλλάξει όλα τα δεδομένα της οικονομίας. Συνεπώς, το μόνο που μπορεί να γίνει εκ των προτέρων είναι να εξακριβωθεί η λογική αλληλουχία των βημάτων που απαιτούνται για να γίνει με επιτυχία η μετάβαση, ώστε να διαμορφωθεί το πλαίσιο της απαραίτητης οικονομικής πολιτικής. Αυτό ακριβώς είναι το δύσκολο αναλυτικό πρόβλημα της «εξόδου από την ΟΝΕ» και όχι η ποσοτική μέτρηση των πιθανών επιπτώσεων της εξόδου. Στο τελευταίο συνήθως επιδίδονται με ενθουσιασμό οι εντεταλμένοι των τραπεζών, οι μετρήσεις των οποίων κατά κανόνα δεν έχουν καμία αξία. 

Το πρόβλημα της εξόδου τη Ελλάδας από τη ΟΝΕ δεν έχει βέβαια προηγούμενο. Ακόμη και όταν εγκαταλείφθηκε ο Κανόνας του Χρυσού στις αρχές του 20ου αιώνα, τα αποφασιστικά βήματα είχαν γίνει από τις μεγάλες οικονομίες της εποχής. Υπάρχει όμως νομισματική και μακροοικονομική εμπειρία δεκαετιών, η οποία λέει ξεκάθαρα ότι μεγάλα νομισματικά γεγονότα, όπως η έξοδος από την ΟΝΕ, οδηγούν σε σύντομη κρίση που την ακολουθεί ταχεία ανάκαμψη. Το βάθος της κρίσης εξαρτάται από το βαθμό και το είδος της προετοιμασίας της χώρας πριν από την αλλαγή. 

Είναι ενδιαφέρον ότι ακόμη και οι μελέτες που κατά καιρούς κάνουν οι τράπεζες και άλλοι διαπρύσιοι φίλοι του ευρώ, συγκλίνουν στο σημείο αυτό: τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα της εξόδου θα είναι δύσκολα, αλλά μεσομακροπρόθεσμα η έξοδος είναι ο προτιμότερος τρόπος για να βγει η χώρα μας από την παγίδα στην οποία βρίσκεται. Περιττό να ειπωθεί ότι η βραχυπρόθεσμη δυσκολία δεν δικαιολογεί επ’ ουδενί την αναβολή λήψης της απόφασης της εξόδου που θα έχει θετικά μεσομακροπρόθεσμα αποτελέσματα.

Η λύση του προβλήματος της εξόδου, ο πυρήνας του πολυσυζητημένου «Σχεδίου Εξόδου», είναι η λογική σύζευξη και στοιχειοθέτηση των απαραίτητων βημάτων ώστε η έξοδος να είναι συντεταγμένη και με σχετική ασφάλεια. Γίνεται έτσι προφανές, ότι το Σχέδιο αυτό θα περιλαμβάνει πολιτικές αποφάσεις και κινήσεις – θα είναι μια βαθύτατα πολιτική διαδικασία και όχι απλώς ένα τεχνικό οικονομικό κείμενο. 

Από τη στιγμή που το πρόβλημα της εξόδου ως πολιτική και τεχνική διαδικασία θα έχει λυθεί, αυτό που θα πρέπει να γίνει είναι η περαιτέρω επεξεργασία και η λεπτομερής εμβάθυνση των διαφόρων πλευρών του, ώστε να μετατραπεί σε εφαρμόσιμη κυβερνητική πολιτική. Για παράδειγμα, θα πρέπει να γίνει λεπτομερής ανάλυση των αλλαγών στις τράπεζες, της συναλλαγματικής ισοτιμίας, της φορολογίας, κλπ. 

Τη στιγμή αυτή ο πυρήνας του Σχεδίου, ο πλοηγός της εξόδου, υπάρχει. Είναι αποτέλεσμα πολύμηνης συνεργασίας μου με τους διεθνούς εμβέλειας οικονομολόγους, Χάινερ Φλάσμπεκ και Ζακ Σαπίρ και με ομάδα άλλων οικονομολόγων κύρους που μας πλαισίωσαν. Αυτό που απομένει να γίνει είναι η λεπτομερής επεξεργασία των επιμέρους πλευρών του όπως αναφέρθηκε παραπάνω, πράγμα που απαιτεί πολιτική βούληση και ομάδες εργασίας. Αυτό είναι και το κύριο ζητούμενο για την κυβέρνηση Σύριζα τους επόμενους μήνες, καθώς το τρίτο μνημόνιο θα οδεύει προς την αποτυχία, κάτι που διεθνώς εκτιμάται ως η πλέον πιθανή εξέλιξη.  


Η έξοδος από την ΟΝΕ απαραίτητο βήμα για τη ριζική αλλαγή της χώρας

Πρέπει να τονιστεί ότι η έξοδος από την ΟΝΕ δεν αποτελεί από μόνη της λύση στα προβλήματα της Ελλάδας. Είναι ένα δύσκολο βήμα που επιβάλλεται στην Ελλάδα από την αδιαλλαξία των μελών της ΟΝΕ και την ιστορική αποτυχία της νομισματικής ένωσης. Αντιμέτωπη με το τρίτο μνημόνιο που θα είναι καταστροφικό και στην πράξη θα αποδειχθεί μη εφαρμόσιμο, η Ελλάδα έχει μόνο την επιλογή της εξόδου και της αλλαγής πορείας. Η έξοδος μπορεί να είναι το πρώτο βήμα για πολιτικές που μειώνουν την ανεργία, αυξάνουν το εισόδημα και βάζουν τη χώρα σε δρόμο ανάπτυξης με κοινωνική δικαιοσύνη.

Η έξοδος από την ΟΝΕ είναι οπωσδήποτε ένας δρόμος που εμπεριέχει μετωπική σύγκρουση με ισχυρότατα εγχώρια και ξένα συμφέροντα, αλλά αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο προσφέρει στην Ελλάδα μια μοναδική ευκαιρία να αλλάξει τη κοινωνική της δομή προς όφελος των λαϊκών στρωμάτων. Εάν η διαχείριση της εξόδου γίνει με τρόπο επιτυχή και εξασφαλίζοντας τη στήριξη μιας ισχυρής πλειοψηφίας, μπορεί να αποτελέσει μια ιστορική ευκαιρία για να μπει η Ελλάδα σε διαφορετική τροχιά εθνικής ανεξαρτησίας στις διεθνείς της σχέσεις. 

Η δύσκολη αρχική περίοδος της εξόδου μπορεί να γίνει σημαντικά ευκολότερη, αν υπάρξει δημόσια αποφασιστικότητα και θέληση. Ο ελληνικός λαός πλέον συνειδητοποιεί ότι η προοπτική της παραμονής στην ΟΝΕ και της εφαρμογής του νέου μνημονίου θα φέρει τη μακροπρόθεσμη αποδυνάμωση της χώρας, με αύξηση των ανισοτήτων και των κοινωνικών εντάσεων, ενώ παράλληλα θα διατηρηθεί η τεράστια πίεση του χρέους, μετατρέποντας την Ελλάδα σε ασήμαντο παρία στη διεθνή σκηνή. Αν υπάρξει καθαρή και έντιμη πληροφόρηση, ο ελληνικός λαός έχει δείξει ότι μπορεί και θέλει να στηρίξει την προσπάθεια εξόδου. 

Η ανάκαμψη που θα ακολουθήσει θα είναι η βάση για τη μεσοπρόθεσμη ανασυγκρότηση της χώρας. Η Ελλάδα θα πρέπει οπωσδήποτε να προχωρήσει σε βαθιά μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού και δικαστικού συστήματος, καθώς και σε αλλαγή των κανόνων της αγοράς και της λειτουργίας του κράτους. Πάνω απ’ όλα, η Ελλάδα χρειάζεται συστηματική αλλαγή του πλαισίου των επενδύσεων. Η μακρά ιστορική εμπειρία δείχνει ότι μια επίμονη επενδυτική προσπάθεια από πλευράς κάποιας χώρας βασίζεται πάντα στις εγχώριες δυνάμεις και δεν καθορίζεται από τις ξένες επενδύσεις. Τα επενδυτικά κεφάλαια που έρχονται από το εξωτερικό μπορούν να παίξουν στην καλύτερη περίπτωση έναν συμπληρωματικό ρόλο.

Για να υλοποιηθεί η μεσοπρόθεσμη επενδυτική τόνωση που χρειάζεται η Ελλάδα, θα πρέπει άμεσα να ισχυροποιηθεί το πρόγραμμα των δημοσίων επενδύσεων. Θα πρέπει επίσης να αναδιαρθρωθούν οι αποτυχημένες ιδιωτικές τράπεζες, υπό δημόσιο έλεγχο με νέα αντίληψη διοίκηση, με στόχο τη στήριξη της παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας. Η αναζωογόνηση των δημοσίων επενδύσεων και η αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος σε δημόσια βάση θα μπορούσαν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για μια σταθερή ανάκαμψη των ιδιωτικών επενδύσεων. Η Ελλάδα θα μπορούσε τότε να αποκτήσει μία νέα σχέση ανάμεσα στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. 

Η έξοδος από την ΟΝΕ τελικά, είναι ένα βήμα στο δρόμο της κοινωνικής και οικονομικής μεταμόρφωσης της χώρας, αλλά είναι ένα ζωτικό και αναγκαίο βήμα. Μετά το τελευταίο μνημόνιο η Ελλάδα απλώς δεν έχει άλλες επιλογές, πράγμα που σταδιακά συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότεροι οικονομολόγοι διεθνώς. Αν οι πολιτικές δυνάμεις που στηρίζουν αυτό το πρόγραμμα δράσουν αποφασιστικά, θα υπάρξει η λαϊκή στήριξη που είναι απαραίτητη για την επιτυχία. Οι επόμενες εβδομάδες και μήνες θα είναι κρίσιμοι. 

Σάββατο, 25 Ιουλίου 2015

Ο Αρμαγεδδών της δραχμής κατά την Ernst & Young


Το Grexit ως βιβλική καταστροφή

Τις τελευταίες μέρες κυκλοφόρησε μια μελέτη υπό την αιγίδα της Ernst & Young με τίτλο "Οι οικονομικές επιπτώσεις ενός Grexit". Η Ernst & Young είναι μια μεγάλη εταιρεία υπηρεσιών προς πολυεθνικές και άλλες επιχειρήσεις, με ειδίκευση στα νομικά, λογιστικά και φοροτεχνικά. Η μελέτη εξετάζει τις πιθανές επιπτώσεις της συντεταγμένης εξόδου από το ευρώ για τη χώρα μας. Τα συμπεράσματα φαίνονται τρομακτικά. Ακόμη και το συντεταγμένο Grexit εμφανίζεται περίπου ως Αρμαγεδδών.

Σύσσωμα τα ΜΜΕ στη χώρα μας παρουσίασαν τη μελέτη ως απόδειξη της σοφίας του νέου μνημονίου που ετοιμάζεται να αποδεχθεί η ελληνική κυβέρνηση. Από την Καθημερινή μέχρι το Πρώτο Θέμα, ο κατάλογος της υποτιθέμενης καταστροφής δεν έχει τέλος: Θα κλείσουν οι τράπεζες για μήνες, θα υποτιμηθεί το νέο νόμισμα κατά 50%, θα πέσει το ΑΕΠ 15-20%, δεν θα μειωθεί πραγματικά το χρέος, δεν θα υπάρξει άρση της λιτότητας, θα ανέβει ο πληθωρισμός, θα υπάρξει δελτίο στα καύσιμα, τρόφιμα, φάρμακα, θα, θα, θα ... 

Και όλα αυτά τα τραγικά στην "καλή" περίπτωση της συντεταγμένης εξόδου. Γιατί αν υπάρξει ασύντακτη έξοδος, η καταστροφή θα είναι ανυπολόγιστη, όπως μας πληροφορεί η ευαίσθητη Ernst & Young. 

Η Ernst & Young και η Oxford Economics/Haver Analytics

Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, με ένα-δύο κατατοπιστικά στοιχεία για τη μελέτη. Την πραγματική δουλειά δεν την έκανε η Ernst & Young, η οποία δεν έχει τους οικονομολόγους που χρειάζονται, χώρια που είναι πολύ απασχολημένη με την επικερδή διαχείριση των συμβουλών προς πολυεθνικές, για να ασχοληθεί με δύσκολη οικονομική ανάλυση. Την έκανε η Oxford Economics/Haver Analytics, γνωστή εταιρεία τεχνικής οικονομικής ανάλυσης που παράγει εκτιμήσεις και προβλέψεις επ' αμοιβή. 

Δεν γνωρίζω πόσα πληρώθηκε η Oxford Economics/Haver Analytics από την Ernst & Young για την ανάλυση του Grexit, αλλά η σχετική της έκδοση "Global scenarios service, Summer 2015" τιμάται στα 1500 ευρώ το κομμάτι για την κοινή πελατεία. Εκεί βρίσκονται ορισμένα από τα πραγματικά τεχνικά και αναλυτικά στοιχεία περί Grexit και όχι στο ωραίο τομίδιο που τόσο ευγενικά παρουσίασε η Ernst & Young ως δικιά της "μελέτη".

Το κύριο συμπέρασμα της Οxford Economics/Haver Analytics

Τι λέει, λοιπόν, η Oxford Economics/Haver Analytics; Το σημαντικότερο συμπέρασμά της, το οποίο παραθέτω στο τέλος της ανάρτησης στα αγγλικά, είναι ότι, με σωστή διαχείριση, ένα Grexit θα ενισχύσει τη χώρα μεσοπρόθεσμα, παρά τις βραχυπρόθεσμες δυσκολίες. 

Επαναλαμβάνω: ένα συντεταγμένο και οργανωμένο Grexit είναι η καλή μεσοπρόθεσμη λύση για τη χώρα μας.

Να τονίσω ότι αυτά τα δηλώνει η Oxford Economics/Haver Analytics πριν να γίνουν γνωστοί οι τρομακτικοί όροι του νέου μνημονίου. Δεν χρειάζονται ιδιαίτερες γνώσεις για να καταλάβει κανείς ότι, αν το Grexit ήταν μεσοπρόθεσμα ενδεδειγμένο πριν, τώρα είναι επιβεβλημένο. 

Το κεντρικό αυτό συμπέρασμα της Oxford Economics/Haver Analytics απλώς δεν υπάρχει στη "μελέτη", με τα εξαιρετικά χρώματα και τα ωραία σχέδια, που μεγαλοπρεπώς παρουσίασε η Ernst & Young και την οποία αναπαρήγαγαν ασμένως τα ελληνικά ΜΜΕ. Έχει παραβλεφθεί, κομψά και ντροπαλά.

Ή για να το θέσω αλλιώς, η Ernst & Young πήρε την τεχνική ανάλυση της Oxford Economics/Haver Analytics, αλλά αγνόησε το κύριο συμπέρασμα για τις μεσοπρόθεσμες θετικές επιπτώσεις του Grexit.  Επικεντρώθηκε αποκλειστικά στις βραχυπρόθεσμες δυσκολίες, γέμισε τη δικιά της "μελέτη" με τα διαγράμματα της τεχνικής ανάλυσης ώστε να είναι επιστημονικοφανής και ανερυθρίαστα μας πληροφόρησε ότι το Grexit θα είναι αρνητικό. Με ενθουσιασμό ακολούθησαν τα ελληνικά ΜΜΕ, μετατρέποντας το Grexit σε Αρμαγεδδώνα.  

Κλασικότερο παράδειγμα παραπλάνησης και εξαπάτησης του ελληνικού κοινού για το θέμα της εξόδου από την ΟΝΕ είναι δύσκολο να βρει κανείς. Θα συμβούλευα δε τους πελάτες της Ernst & Young να ζητήσουν λογαριασμό. Κάτι δεν πάει καλά ...

Τα πραγματικά χαρακτηριστικά της τεχνικής ανάλυσης

Τι λέει, λοιπόν, η ανάλυση της Oxford Economics/Haver Analytics. Δεν υπάρχει τρόπος να παρουσιαστούν τα αποτελέσματα χωρίς τεχνικές λεπτομέρειες, άρα αιτούμαι την υπομονή σας για λίγο. Θα είμαι όσο συνοπτικότερος γίνεται.

Η ανάλυση βασίζεται στο μοντέλο που χρησιμοποιεί η εταιρεία για συνολικά 46 χώρες και στην περίπτωση της Ελλάδας περιλαμβάνει 500 και πλέον μεταβλητές. Έχει κεϋνσιανά χαρακτηριστικά για τη βραχυπρόθεσμη περίοδο, κάνοντας την υπόθεση ότι οι μισθοί είναι ανελαστικοί και το συνολικό προϊόν καθορίζεται από τη συνολική ζήτηση. Έχει όμως νεοκλασικά χαρακτηριστικά για τη μακροπρόθεσμη περίοδο, κάνοντας την υπόθεση ότι το συνολικό προϊόν τελικά καθορίζεται από τους παράγοντες της προσφοράς - παραγωγικότητα, εργασία και κεφάλαιο. Συνεπώς ο πληθωρισμός μακροπρόθεσμα καθορίζεται από νομισματικούς παράγοντες και μόνο.

Η ζήτηση ορίζεται ως συνάρτηση του πραγματικού εισοδήματος, του πραγματικού πλούτου, των πραγματικών επιτοκίων και του πληθωρισμού. Το μοντέλο ενσωματώνει αρκετά χρηματοπιστωτικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων και των ισολογισμών των νοικοκυριών και των εταιρειών, όπως χαρακτηριστικά συμβαίνει με τέτοια μοντέλα μετά την παγκόσμια κρίση του 2008, κάτι που του προσδίδει ένα σχετικό αναλυτικό ενδιαφέρον. 

Εν συνόψει, πρόκειται για ένα εμπειρικό μοντέλο, με κάποια μεικτά θεωρητικά χαρακτηριστικά, που χρησιμοποιείται στην πράξη για να γίνουν συγκεκριμένες προβλέψεις προς πώληση σε επενδυτές και άλλους. Στην περίπτωση του συντεταγμένου Grexit λειτουργεί περίπου ως εξής: 

Υποθέσεις
Η Ελλάδα αποχωρεί συντεταγμένα από την ΟΝΕ τον Ιούλιο του 2015.
Το νέο νόμισμα υποτιμάται κατά 50% μέσα στις επόμενες 12 εβδομάδες.
Η υποτίμηση μειώνεται στο 30% στους επόμενους "λίγους" μήνες και στο 20% αν ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός.
Η Ελλάδα κάνει στάση πληρωμών και το χρέος μειώνεται από 320 δις στα 150 δις. 

Αποτελέσματα
Το ΑΕΠ θα μειωθεί κατά 10% μέχρι το τέλος του 2015.
Η υποτίμηση θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα, οι εξαγωγές θα αυξηθούν, η εμπιστοσύνη θα επιστρέψει.
Η ανάκαμψη θα είναι ταχεία από τις αρχές του 2016 και θα παραμείνει σταθερά υψηλότερη από την εκτίμηση βασης μέχρι το τέλος του 2020. 
Ο πληθωρισμός θα ανεβεί περίπου στο 10% μέσα στο 2015, αλλά θα υποχωρήσει ταχέως μέσα στο 2016 για να φτάσει περίπου το 5% το 2019.
Η ανεργία θα ανεβεί πάνω από 30% μέσα στο 2015, αλλά θα κατεβεί κάτω από το 25% το 2019.

Δηλαδή, μια συντεταγμένη έξοδος από το ευρώ με στάση πληρωμών στο χρέος τον Ιούλιο του 2015 θα οδηγούσε σε σύντομη βαθιά ύφεση το 2015-6, η ανάκαμψη θα ξεκινούσε στις αρχές του 2016 και θα ακολουθούσε ταχύρρυθμη ανάπτυξη για χρόνια. Ο πληθωρισμός θα ήταν πολύ περιορισμένος. Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές για τη χώρα θα ήταν σαφώς καλύτερες. 

Αυτά πραγματικά λέει η ανάλυση της Oxford Economics/Haver Analytics.

Πως να κοροϊδεύετε όλο τον κόσμο, όλη την ώρα

Δεν υπάρχει λόγος να γίνει εδώ ουσιαστική συζήτηση και εξέταση του μοντέλου της Oxford Economics/Haver Analytics. Αρκεί να ειπωθεί ότι ουσιαστικά είναι ένα στατικό μοντέλο, πράγμα εξαιρετικά προβληματικό για την ανάλυση μιας τελείως δυναμικής κατάστασης, όπως το Grexit. 

Η έξοδος από το ευρώ από τη φύση της θα οδηγούσε σε αλλαγή της δομής της ελληνικής οικονομίας, ωθώντας τους παραγωγούς σε νέες δραστηριότητες. Το μοντέλο δεν μπορεί, για παράδειγμα, να αποδώσει τους αγρούς που θα έμπαιναν ξανά σε καλλιέργεια, ούτε τις νέες μικρομεσαίες δραστηριότητες που θα δημιουργούνταν αυτόματα για να καλυφθούν οι ανάγκες της εγχώριας αγοράς. 

Το μοντέλο δε μπορεί επίσης να αποδώσει τα αποτελέσματα μιας συστηματικής κρατικής παρέμβασης στις τράπεζες για την (επιτέλους) εξυγίανσή τους και τη στήριξη των ιδιωτικών επενδύσεων. Ούτε μπορεί να αποδώσει τα αποτελέσματα μιας συστηματικής αύξησης των δημοσίων επενδύσεων που οπωσδήποτε θα συνόδευε ένα προοδευτικό Grexit. 

Έστω και με τους δικούς της περιορισμούς όμως, η τεχνική ανάλυση δείχνει καθαρά ότι, μετά την πρώτη περίοδο δυσκολιών, που πιθανόν να κρατήσει γύρω στον ένα χρόνο, τα αποτελέσματα για την ελληνική οικονομία θα είναι θετικάΤο Grexit είναι προτιμότερο μεσοπρόθεσμα.

Η κυβέρνηση Σύριζα έχει απόλυτη υποχρέωση προς τον ελληνικό λαό τη στιγμή αυτή να καταδείξει καταρχήν την ανενδοίαστη προπαγάνδα που ασκούν οι κυνικοί κύκλοι του ευρώ, συνεπικουρούμενοι από τον εσμό των ευρωμανών στα ΜΜΕ, στα πανεπιστήμια και αλλού. Κυρίως όμως έχει υποχρέωση να μελετήσει αμέσως ένα σχέδιο για ελεγχόμενη, συντεταγμενη και ασφαλή έξοδο από την ΟΝΕ. 

Η κατάσταση στην οικονομία, την κοινωνία και το κράτος είναι πλέον αποπνικτική και θα γίνει ακόμη χειρότερη όταν αρχίσει να εφαρμόζεται η τραγική συμφωνία που μόλις συνομολογήθηκε. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος για τη χώρα μας από την έξοδο. Έφτασε η ώρα να το συνειδητοποιήσει και το πολιτικό σύστημα. 



Τι πραγματικά λέει η Oxford Economics/Haver Analytics

Orderly or not, exit from the Euro cannot be painless and could easily create fresh problems, both predictable and unpredictable (including the threat to social stability), while not solving those that Greece already has. Nevertheless, a well-managed exit that provided the government with additional time to implement the reforms that are necessary for long-term success, plus a substantial devaluation to restore competitiveness and some easing of the debt burden, could leave Greece in a stronger position in the medium term, albeit after a painful first year of adjustment and provided that a euro exit is not used to delay or reverse economic reforms. (σελ. 34).

Τετάρτη, 22 Ιουλίου 2015

Η υποταγή στον εκβιασμό δεν είναι λύση


O Σύριζα κέρδισε τις εκλογές έχοντας ως στρατηγική του να πετύχει ριζοσπαστική αλλαγή στην Ελλάδα και την Ευρώπη μέσα στα πλαίσια του ευρώ. Στη λογική αυτή, η κυβέρνηση έκανε πεντάμηνες διαπραγματεύσεις με τους «εταίρους» με στόχο έναν «έντιμο συμβιβασμό».

Η στρατηγική αυτή δυστυχώς αποδείχθηκε τελείως αποτυχημένη γιατί ριζοσπαστική αλλαγή εντός του ευρώ είναι αδύνατη. Η ΟΝΕ διέπεται από δομική προσκόλληση στη λιτότητα. Οι διαπραγματεύσεις κατέληξαν σε έναν εντελώς προβλέψιμο εκβιασμό, ο οποίος οδήγησε σε μία απολύτως ετεροβαρή συμφωνία για την Ελλάδα, βάση για το τρίτο μνημόνιο.

Πέντε στοιχεία είναι χαρακτηριστικά:

1.Η συμφωνία επιβάλλει μεγάλη αύξηση της φορολογίας, που υπολογίζεται σε 3,8 δις ετησίως, δηλαδή περίπου 2% του ΑΕΠ. Από το ποσό αυτό προβλέπεται ότι 3,2 δις θα προκύψουν «παραμετρικά», δηλαδή από φόρους εγνωσμένης απόδοσης και μόλις 600 εκ από την υποτιθέμενη σύλληψη της φοροδιαφυγής. Τα 2,3 από τα «παραμετρικά» δις θα έρθουν από την αύξηση του ΦΠΑ και τα 400 εκ από την αύξηση της φορολογίας επιχειρήσεων. Τα υπόλοιπα 500 εκ από ένα πλέγμα άλλων φόρων, μερικοί εκ των οποίων έχουν κάποιο αναδιανεμητικό περιεχόμενο, όπως ο φόρος πολυτελούς διαβίωσης που αναμένεται να αποδώσει 50 εκ. Ο κύριος όγκος των εσόδων όμως θα προκύψει από τον ΦΠΑ που είναι έμμεσος και εγγενώς άδικος φόρος. Το χτύπημα στην κατανάλωση και τις επενδύσεις θα είναι μεγάλο, οδηγώντας την οικονομία σε ύφεση το 2015-6.

2.Η συμφωνία επιτείνει την κοινωνική ανισότητα γιατί
Ι) η αύξηση των φόρων θα προκύψει κατά κύριο λόγο από τον ΦΠΑ,
ΙΙ) θα πληγούν οι συνταξιούχοι με απάλειψη των ΄πρόωρων’ συνταξιοδοτήσεων και επέκταση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στα 67, με μειώσεις στις κατώτερες συντάξεις γήρατος, με κατάργηση του ΕΚΑΣ, με μείωση των επικουρικών και αύξηση των δαπανών για την περίθαλψη. Επίσης, θα ενεργοποιηθεί η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος στα ταμεία από τον Οκτώβριο του 2015.
ΙΙΙ) θα υπάρξει αύξηση της ανεργίας λόγω της ύφεσης.

3. Η συμφωνία διογκώνει περαιτέρω το δημόσιο χρέος της χώρας γιατί με το νέο μνημόνιο η Ελλάδα θα δανειστεί περίπου 85 δις την τριετία 2015-8, κατά κύριο λόγο από τον ESM. Σχεδόν 50 από αυτά θα χρησιμοποιηθούν για να αποπληρωθεί το υπάρχον χρέος στην ΕΚΤ και το ΔΝΤ. Θα αλλάξει έτσι και η συνολική δομή του ελληνικού χρέους, με κάποια επιμήκυνση της μέσης διάρκειας και μείωση των μέσων επιτοκίων. Αλλά δεν πρόκειται να υπάρξει διαγραφή της ονομαστικής αξίας του χρέους. Παράλληλα, οι δανειστές έκαναν μια γενικόλογη δήλωση ότι θα επανεξετάσουν την αναδιάρθρωση του μεγάλου μέρους του χρέους που έχει δεκαετή περίοδο χάριτος και θα αρχίσει να αποπληρώνεται μετά το 2022.

4. Η συμφωνία δεν έχει αναπτυξιακό περιεχόμενο γιατί τα 35 δις που υποτίθεται ότι θα διατεθούν στην Ελλάδα σε 3 με 5 χρόνια δεν είναι νέα ποσά, αλλά ένας συνδυασμός από κονδύλια της ΕΕ που ήδη έχουν εγκριθεί για τη χώρα μας. Είναι άκρως αμφίβολο ότι τα ποσά αυτά θα μπορέσουν να εκταμιευθούν εμπροσθοβαρώς για να τονωθούν οι επενδύσεις.

5. Η συμφωνία έχει νεοαποικιακό χαρακτήρα, χωρίς προηγούμενο στην ΕΕ, γιατί:
Ι) Η Ελλάδα εξαναγκάζεται σε μεταβολή του κώδικα πολιτικής δικονομίας πράγμα που θα έχει επιπτώσεις στο σύστημα δικαιοσύνης και σε θέματα προστασίας της πρώτης κατοικίας.
ΙΙ) Η Ελλάδα αποδέχεται πρόγραμμα βαθιάς αλλαγής της δημόσιας διοίκησης, το οποίο θα διαμορφωθεί και θα εποπτεύεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
ΙΙΙ) Η Ελλάδα θα σχηματίσει ανεξάρτητο ταμείο ύψους 50 δις, υπό την εποπτεία των ευρωπαϊκών θεσμών, το οποίο θα εκποιεί δημόσια περιουσία μέσω ιδιωτικοποιήσεων. Τα πρώτα 25 δις θα χρησιμοποιηθούν για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Αν προκύψει κάτι πέραν αυτών, το 50% θα πάει στην αποπληρωμή του χρέους και το άλλο 50% για επενδύσεις. Στην πράξη η ρευστοποιημένη δημόσια περιουσία θα πάει στις τράπεζες.
ΙV) Η Ελλάδα αποδέχεται αλλαγή στο καθεστώς διοίκησης της ΕΛΣΤΑΤ που μετατρέπεται σε όργανο ελέγχου και αστυνόμευσης των υποχρεώσεων της χώρας.

Είναι φανερό ότι η συμφωνία που αποδέχθηκε η ελληνική κυβέρνηση διέπεται από τα οικονομικά της τρέλας και θα πλήξει βαρύτατα τον παραγωγικό τομέα. Ειδικότερα οι αγρότες θα περιέλθουν σε απόγνωση, καθώς η φορολόγησή τους θα εκτιναχθεί από το 13% στο 26%, θα κληθούν να προκαταβάλουν το 100% των φόρων του επόμενου έτους και θα απαλειφθεί η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης. Ο μόνος ωφελημένος από τη συμφωνία θα είναι οι τράπεζες, οι οποίες αναμένεται να εξασφαλίσουν από 10 έως 25 δις για την ανακεφαλαιοποίησή τους. Τέλος, το χρέος θα παραμείνει ο βραχνάς της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας για πολλά χρόνια. Το ίδιο το ΔΝΤ εκτιμά ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ το αμέσως επόμενο διάστημα θα προσεγγίσει το 200%.

Το παράδοξο είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση διατρανώνει σε όλους τους τόνους ότι πρόκειται για μια πολύ κακή συμφωνία. Θεωρεί όμως ότι είναι αναγκασμένη να την αποδεχθεί γιατί η εναλλακτική επιλογή θα ήταν, λέει, μια άτακτη χρεοκοπία και έξοδος από το ευρώ, που θα έφερνε απόλυτη καταστροφή στη χώρα και στο λαό. Ζητά μάλιστα επιτακτικά από όσους ασκούν κριτική να δηλώσουν τις άλλες ρεαλιστικές εναλλακτικές που υπήρχαν το βράδυ πριν την υπογραφή της συμφωνίας. Λέει, τέλος, ότι η συμφωνία κερδίζει χρόνο κρατώντας την κυβέρνηση της Αριστεράς ζωντανή ώστε να αγωνιστεί για την ελάφρυνση των επιπτώσεων στα λαϊκά στρώματα, ίσως με τη θεσμοθέτηση «αντίρροπων» μέτρων.

Είναι, φυσικά, απολύτως παράδοξο να προβάλλεται ο ωμός εκβιασμός των δανειστών ως λόγος για να συγκατανεύσουν αυτοί που τον είχαν προβλέψει. Γιατί επέτρεψε η κυβέρνηση στον εαυτό της να φτάσει στο σημείο της απόλυτης ασφυξίας, ενώ είχαν υπάρξει δεκάδες προειδοποιήσεις και προτάσεις για μια άλλη πορεία;

Αλλά το πραγματικό πρόβλημα με τη θέση της κυβέρνησης είναι αλλού. Η λογική της «ρεαλιστικής» αποδοχής της συμφωνίας είναι τελείως εσφαλμένη και δείχνει ότι το μάθημα από την κατάρρευση της προηγούμενης στρατηγικής δεν έγινε αντιληπτό. Δεν πρόκειται να υπάρξει κερδισμένος χρόνος, ούτε θα βρεθούν «αντίρροπα» μέτρα που θα απαλύνουν τις τραγικές επιπτώσεις της συμφωνίας.

Οι δανειστές επιδιώκουν την ομαλή εξυπηρέτηση του τεράστιου χρέους, πράγμα που σημαίνει ότι η χώρα θα αναγκαστεί να στοχεύει σε πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία δεν θα μπορεί να πετύχει χωρίς να αυξάνει τους φόρους, ή να περικόπτει τις δαπάνες. Δεν υπάρχουν «αντίρροπα» μέτρα ελάφρυνσης στο πλαίσιο αυτό. Επιπλέον, η επιτήρηση από πλευράς τρόικας θα είναι τόσο σκληρή και συνεχής που δεν θα είναι δυνατόν να αφεθούν τα μέτρα να ατονήσουν στην πράξη, κατά τον γνωστό ελληνικό τρόπο.

Ο χρόνος θα λειτουργεί κατά της κυβέρνησης γιατί οι επιπτώσεις της συμφωνίας στο εισόδημα, την απασχόληση, την επιχειρηματική δραστηριότητα, κλπ.,  θα είναι τόσο αρνητικές που οι λαϊκές αντιδράσεις δεν θα αργήσουν. Η προοπτική, τέλος, να αντισταθμιστεί ο αρνητικός αντίκτυπος με μια επίθεση κατά της διαφθοράς και της διαπλοκής φέρνει χαμόγελο στα χείλη. Το μνημονιακό διαπλεκόμενο στρατόπεδο πανηγυρίζει για τη συμφωνία γιατί γνωρίζει ότι θριάμβευσε η στρατηγική της παραμονής στην ΟΝΕ μέσω λιτότητας. Αυτός είναι και ο ασφαλέστερος τρόπος για να προασπίσει τα στενά του συμφέροντα. Η διεφθαρμένη ελίτ που κατέστρεψε τη χώρα μας τις τελευταίες δεκαετίες δεν κινδυνεύει καθόλου στις συνθήκες του τρίτου μνημονίου.

Το πλέον παράλογο όμως είναι ότι η συμφωνία είναι τόσο οικονομικά ανερμάτιστη που πιθανότατα θα αποδειχθεί ανεφάρμοστη στην πράξη. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να κυνηγάει την ουρά της, επιβάλλοντας μέτρα και επιδιώκοντας πλεονάσματα, καθώς η οικονομία και η κοινωνία της θα αποσυντίθενται. Οι επιπτώσεις στην κρατική μηχανή και τις δυνάμεις ασφαλείας θα είναι καταλυτικές. Η προοπτική εξόδου από την ΟΝΕ θα προκύψει ξανά στην πράξη και σύντομα.

Στο πλαίσιο αυτό η πραγματική εναλλακτική είναι μια: προετοιμασία για συντεταγμένη και ασφαλή έξοδο από την ΟΝΕ, ώστε να μπορέσουν να εφαρμοστούν οι απαραίτητες ριζοσπαστικές αλλαγές στη χώρα. Ο χρόνος είναι λίγος – μερικοί μήνες μέσα στους οποίους θα αρχίσουν να φαίνονται τα αποτελέσματα της συμφωνίας και να υπάρχουν αντιδράσεις. Στο διάστημα αυτό η κυβέρνηση θα διαπραγματεύεται παράλληλα το νέο μνημόνιο με του δανειστές.

Οι κοινοβουλευτικές και κομματικές συλλογικότητες του Σύριζα μπορούν ακόμη να παίξουν πολύ σημαντικό ρόλο στο έργο αυτό, αρκεί να υπάρξει ενότητα και κοινή στόχευση. Η προετοιμασία του εναλλακτικού σχεδίου πρέπει να αρχίσει αμέσως, καθώς η βάση υπάρχει και είναι επεξεργασμένη. Απομένει η πολιτική βούληση, έστω και τώρα.

Πέμπτη, 16 Ιουλίου 2015

Ποιός τελικά ακολούθησε το δρόμο του Σόιμπλε;


Πολύς θόρυβος έγινε τις τελευταίες μέρες για το ότι - δήθεν - η εναλλακτική πορεία που εγώ πρότεινα στην κυβέρνηση, αντί για το νέο μνημόνιο, είναι η ίδια με του Σόιμπλε. 

Ουδέν αναληθέστερον, έστω κι αν τα ΜΜΕ επικαλούνται "κυβερνητικές πηγές".

Η ριζοσπαστική εναλλακτική λύση για την Ελλάδα περιλαμβάνει έξοδο από το ευρώ, με βαθιά διαγραφή του χρέους, δημόσια ιδιοκτησία και διοίκηση των τραπεζών, έλεγχο των κεφαλαιακών ροών, άρση της λιτότητας και πολλά άλλα μέτρα που και μόνο στο άκουσμά τους θα κινδύνευε με αποπληξία ο στυγνός Γερμανός δικηγόρος ο οποίος διαχειρίζεται το οικονομικό μέλλον της Ευρώπης.

Το γενικό περίγραμμα αυτής της λύσης υπάρχει από καιρό, αλλά δυστυχώς οι πολιτικές επιλογές του ΣΥΡΙΖΑ τα τελευταία χρόνια δεν επέτρεψαν ούτε καν το άνοιγμα της σχετικής συζήτησης, πόσο μάλλον την επεξεργασία και την ανοιχτή παρουσίασή της σην κοινωνία. Η επίσημη γραμμή ήταν ότι θα πετυχαίναμε συμφωνία μέσα στο ευρώ γιατί τελικά οι "εταίροι" θα έκαναν πίσω. Τους είχαμε στο χέρι … Υπήρχε τόση βεβαιότητα για τη θέση αυτή που δεν χρειαζόταν καν να συζητηθεί οποιαδήποτε άλλη επιλογή. Κι έτσι, όταν οι "εταίροι" μας άσκησαν τον αναμενόμενο ωμό εκβιασμό, καταντήσαμε να δεχτούμε ένα νέο μνημόνιο.

Ποιος όμως ήταν ακριβώς ο εκβιασμός που μας άσκησαν;

Από πολύ επίσημα χείλη ακούστηκε ότι το δίλημμα ήταν τρομακτικό: ένα κακό, κάκιστο μνημόνιο, ή μια άτακτη χρεοκοπία με έξοδο από το ευρώ. Το δεύτερο υποτίθεται ότι θα ήταν απόλυτα καταστροφικό και άρα η κυβέρνηση – με βαριά καρδιά – αποδέχτηκε το πρώτο.

Ειπώθηκε επίσης ότι υπήρχε και κάποια "λύση Σόιμπλε", που πρότεινε προσωρινή έξοδο από το ευρώ, αλλά και μόνο η σύνδεση ενός δρόμου για την Ελλάδα με το όνομα του κατεξοχήν βασανιστή της αρκεί για να την κάνει αποτρόπαια στα μάτια των πολιτών. Δεν είναι άλλωστε τυχαία η απαράδεκτη σύνδεση που επιχειρείται του Σόιμπλε με την εναλλακτική λύση της ριζοσπαστικής εξόδου.

Το μνημόνιο, λοιπόν, εμφανίζεται ως μονόδρομος για μια ακόμη φορά. Είναι όμως έτσι; Τι πραγματικά πρότεινε ο Σόιμπλε;

Στη διαπραγματευτική ομάδα δεν μετέχω, ούτε και ποτέ είχα ενημέρωση για τα τεκταινόμενα στις διαπραγματεύσεις, άρα δε μπορώ να ξέρω από πρώτο χέρι τι έγινε στις συνομιλίες. Διαβάζω όμως τα δημοσιοποιημένα κείμενα. Στις 10 Ιουλίου κυκλοφόρησε ένα κείμενο από επίσημες γερμανικές πηγές, το οποίο παραθέτω στα αγγλικά και μεταφρασμένο στα ελληνικά, που φαίνεται να είναι το πραγματικό "δίλημμα Σόιμπλε" για την ελληνική κυβέρνηση.

Ο Σόιμπλε φαίνεται ότι έδωσε δύο επιλογές στην Ελλάδα. 

Η πρώτη ήταν ουσιαστικά να υπογράψουμε μνημόνιο που θα περιλάμβανε σκληρή λιτότητα, ενισχυμένη με τρία ακόμη μέτρα: 1) τον σχηματισμό ταμείου 50 δις για την εκποίηση της δημόσιας περιουσίας, 2) την αναδιάρθρωση της κρατικής μηχανής υπό την εποπτεία της ΕΕ, 3) τον αυτόματο περιορισμό των δαπανών σε περίπτωση που οι στόχοι της λιτότητας δεν επιτυγχάνονται.

Η δεύτερη ήταν να υπάρξει προσωρινή έξοδος της Ελλάδας από την ΟΝΕ (για μια πενταετία), σε περίπτωση που δεν θα υπήρχαν εγγυήσεις για τη βιωσιμότητα του χρέους και την εκτέλεση του προγράμματος λιτότητας. Η προσωρινή έξοδος θα συνοδευόταν από αναδιάρθρωση του χρέους στη βάση της πρακτικής της Λέσχης του Παρισιού. Θα υπήρχε επίσης ανθρωπιστική βοήθεια για την αντιμετώπιση των άμεσων επιπτώσεων της εξόδου, καθώς και τεχνική βοήθεια που μάλλον θα ήταν η στήριξη της ισοτιμίας του νέου νομίσματος.

Επαναλαμβάνω ότι η προσωρινή έξοδος που προτείνει ο Σόιμπλε απέχει παρασάγγας από τη ριζοσπαστική έξοδο. Είναι πιθανό ο Σόιμπλε να ζητούσε την επιβολή όρων για να υπάρξει η στήριξη της νέας ισοτιμίας. Είναι επίσης πιθανό η διαγραφή του χρέους, αν συνέβαινε, να μην ήταν αρκετά βαθιά και επίσης να συνοδευόταν από δύσκολες διαδικασίες και όρους. Είναι βέβαιο, τέλος, ότι η πρότασή του δεν θα περιείχε ριζικά μέτρα αναδιάρθρωσης του τραπεζικού συστήματος σε δημόσια βάση και με τρόπο που να ευνοεί την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και τη σεισάχθεια των ιδιωτικών χρεών.   

Το πρόβλημα είναι αλλού. Είναι φανερό ότι η ελληνική κυβέρνηση, παρά τα όσα λέγονται, δεν πήγε κόντρα στον Σόιμπλε. Απλώς διάλεξε τον πρώτο δρόμο που της πρόσφερε ο οικονομικός προκουράτορας της Ευρώπης. Το κείμενο που ψηφίστηκε στη Βουλή βασίζεται ξεκάθαρα στην πρόταση Σόιμπλε: σκληρό μνημόνιο, ταμείο εκποίησης της δημόσιας περιουσίας, νεοαποικιακή επιτήρηση, αυτόματος περιορισμός των δαπανών και πολλά άλλα τρομακτικά μέτρα, ιδίως για μια κυβέρνηση της Αριστεράς. 

Ο Σόιμπλε τελικά επέβαλε τη θέλησή του. Το νέο, κάκιστο, μνημόνιο δεν αποτελεί διέξοδο που μας πρόσφεραν οι Γάλλοι "φίλοι" μας. Ο Σόιμπλε το καθόρισε και η διαπραγμάτευση ήταν για τις λεπτομέρειες.  

Το πρόβλημα είναι όμως ακόμη μεγαλύτερο. Το υποτιθέμενο δίλημμα "μνημόνιο ή άτακτη χρεοκοπία και έξοδος από το ευρώ" δεν φαίνεται να τέθηκε ποτέ από τον Σόιμπλε. Άλλες ήταν οι επιλογές που μας έδωσε. Γιατί, λοιπόν, η ελληνική πλευρά αποφάσισε να ακολουθήσει τον πρώτο δρόμο του Σόιμπλε; Ποιός υπολόγισε το κόστος και τις επιπτώσεις των δύο επιλογών και με ποιά κριτήρια; Γιατί προτιμήσαμε να σκύψουμε το κεφάλι και να δεχτούμε ένα νέο μνημόνιο; Και πότε ενημερώθηκε ο ελληνικός λαός, ή ακόμη και τα συλλογικά όργανα του Σύριζα; 

Τα ερωτήματα αυτά είναι αμείλικτα και απαιτούν απάντηση. Όλοι πλέον καταλαβαίνουν ότι η πλευρά μας πήγε απροετοίμαστη στις διαπραγματεύσεις, με τελείως λανθασμένη αντίληψη της "Ευρώπης". Ήταν απαραίτητο να υπάρχει Σχέδιο Β, με τεχνική επεξεργασία και άμεση λαϊκή συμμετοχή. 

Ο δρόμος των μνημονίων που τελικά διάλεξε η κυβέρνηση θα τραυματίσει κι άλλο τη οικονομία και την κοινωνία και είναι πολύ πιθανό να αποδειχθεί ανεφάρμοστος. Ο Σύριζα θριάμβευσε στις εκλογές γιατί υποσχέθηκε απόρριψη των μνημονίων, βαθιά αλλαγή οικονομικής πολιτικής και ριζοσπαστικές τομές στην ελληνική κοινωνία. Η Ελλάδα συνεχίζει να τα χρειάζεται όλα αυτά, τίποτε δεν έχει αλλάξει. Έγινε όμως πλέον ξεκάθαρο ότι το πρόγραμμα του Σύριζα είναι παντελώς ανέφικτο χωρίς έξοδο από την ΟΝΕ. 

Χρειαζόμαστε ολική αλλαγή στρατηγικής που θα στηρίζεται στη διαμόρφωση σχεδίου εξόδου από τη ΟΝΕ σε συνεχή διαβούλευση με τον ελληνικό λαό. Για να γίνει αυτό απαιτείται καταρχήν να συζητηθεί με ειλικρίνεια τι προτάθηκε στις διαπραγματεύσεις και πως πάρθηκε η απόφαση που τελικά οδήγησε στο νέο μνημόνιο. Στη συζήτηση αυτή πρέπει επειγόντως να συμμετέχουν τα όργανα και οι συλλογικότητες του Σύριζα.



ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΠΟΥ ΕΘΕΣΕ Ο ΣΟΪΜΠΛΕ


«Σχόλια σχετικά με τις τελευταίες ελληνικές προτάσεις», 10 Ιουλίου 2015

Στις 9 Ιουλίου η Ελλάδα κατέθεσε μία λίστα προτάσεων, οι οποίες βασίζονται στο τελευταίο προσχέδιο της Τρόικας, που είχε συνταχθεί για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης από το EFSF. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν ήταν σε θέση να ολοκληρώσει την αξιολόγηση, για την ενίσχυση της μακροπρόθεσμης οικονομικής μεγέθυνσης και της βιώσιμης ανάπτυξης. Μεταξύ αυτών, η μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας, η μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα, οι ιδιωτικοποιήσεις, τραπεζικός τομέας, οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις δεν επαρκούν.

Αυτές οι προτάσεις έχουν σοβαρές ελλείψεις σημαντικών μεταρρυθμίσεων. Για αυτό αυτές οι προτάσεις δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση για ένα εντελώς καινούριο, τριετές πρόγραμμα του ESM, όπως αιτήθηκε η Ελλάδα. Χρειαζόμαστε μία καλύτερη, βιώσιμη λύση, διατηρώντας το ΔΝΤ εν ενεργεία. Αυτές είναι οι δύο επιλογές:

1. Οι ελληνικές αρχές να βελτιώσουν γρήγορα και σημαντικά τις προτάσεις τους, με την πλήρη στήριξη της Βουλής τους. Οι βελτιώσεις πρέπει να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη, να διαβεβαιώσουν την βιωσιμότητα του χρέους και την επιτυχή εφαρμογή του προγράμματος, ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση στις αγορές μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος. Οι βελτιώσεις περιλαμβάνουν:

α) Μεταφορά ελληνικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 50 δισ. ευρώ σε ένα εξωτερικό ταμείο (trust fund) όπως το Ινστιτούτο Ανάπτυξης στο Λουξεμβούργο, ώστε να ιδιωτικοποιηθούν και να μειωθεί το χρέος.

 β) την ενίσχυση της  ικανότητας και  αναμόρφωση της ελληνικής διοίκησης  υπό την επιτροπεία της Κομισιόν για την ορθή εφαρμογή του προγράμματος

 γ) αυτόματες περικοπές δαπανών σε περίπτωση που δεν επιτυγχάνονται οι στόχοι για μείωση του ελλείμματος.

 Παράλληλα, μια σειρά μορφών χρηματοδότησης που θα τεθούν από κοινού για να γεφυρωθεί το χρονικό χάσμα μέχρις ότου θα μπορούσε να γίνει μια πρώτη εκταμίευση στο πλαίσιο του ενισχυμένου προγράμματος. Αυτό σημαίνει ότι το υφιστάμενο ρίσκο της μη σύναψης ενός νέου προγράμματος με τον ESM θα πρέπει να βαραίνει την Ελλάδα, όχι τις χώρες της Ευρωζώνης.

2) Σε περίπτωση που η βιωσιμότητα του χρέους και η αξιόπιστη προοπτική εφαρμογή δεν μπορούν να διασφαλιστούν εκ των προτέρων η Ελλάδα θα πρέπει, μέσω ταχέων διαπραγματεύσεων, να τεθεί σε ένα timeout από την Ευρωζώνη, με ενδεχόμενη αναδιάρθρωση του χρέους, εάν είναι απαραίτητο, με τρόπο που προσιδιάζει στην προσφυγή  σε ένα θεσμό όπως λχ η Λέσχη των Παρισίων - τουλάχιστον κατά τα επόμενα 5 χρόνια. Μόνο αυτή η λύση θα μπορούσε να επιτρέψει επαρκή αναδιάρθρωση του χρέους, η οποία δεν θα ήταν σύμφωνη με την ένταξη σε μια νομισματική ένωση.

Αυτή η λύση θα συνοδεύεται από στήριξη για την Ελλάδα ως κράτος-μέλος της ΕΕ και για τους Έλληνες πολίτες, με ενίσχυση της ανάπτυξης, ανθρωπιστική και τεχνική βοήθεια στα επόμενα χρόνια. Θα πρέπει επίσης να συνοδεύεται από τον ανορθολογισμό όλων των πυλώνων της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και από συγκεκριμένα μέτρα για την ενίσχυση της διακυβέρνησης της Ευρωζώνης.



"Comments on the latest Greek proposals", 10 July 2015

On 9 July 2015 Greece has submitted a list of proposals. These proposals are based on and even fall behind the latest aide memoire that was drafted by the Troika to conclude the review under EFSF. However Greece was not able to conclude the review.

These proposals lack a number of paramount important reform areas to modernize the country, to foster long term economic growth and sustainable development. Among these, labour market reform, reform of public sector, privatisations, banking sector, structural reforms are not sufficient.

This is why these proposals can not build the basis for a completely new, three year ESM program, as requested by Greece. We need a better, a sustainable solution, keeping the IMF on board. There are 2 avenues now:

1. The Greek authorities improve their proposals rapidly and significantly, with full backing by their Parliament. The improvements must rebuild confidence, ensure debt sustainability upfront and the successful implementation of the program - so as to ensure regained market access after completion of the program. Improvements include:

a) transfer of valuable Greek assets of [50 bn] Euros to an external fund like the Institution for Growth in Luxembourg, to be privatized over time and decrease debt;

b) capacity-building and depolitizising Greek administrative tasks under hospices of the COM for proper implementation of the program;

c) automatic spending cuts in case of missing deficit targets.

In parallel, a set of financing elements would be put together to bridge the time gap until a first disbursement under the enhanced program could be made. This means the existing risk of not concluding a new ESM program should rest with Greece, not with Eurozone countries.

2. In case, debt sustainability and a credible implementation perspective can not be ensured upfront, Greece should be offered swift negotiations on a time-out from the Eurozone, with possible debt restructuring, if necessary, in a Paris Club - like format over at least the next 5 years. Only this way forward could allow for sufficient debt restructuring, which would not be in line with the membership in a monetary union (Art. 125 TFEU).

The time-out solution should be accompanied by supporting Greece as an EU member and the Greek people with growth enhancing, humanitarian and technical assistance over the next years. The timeout solution should also be accompanied by streamlining all pillars of the Economic and Monetary Union and concrete measures to strengthen the governance of the Eurozone.